Zo ging het vroeger

Gebouwd in 1884 door John Patterson - National Cash Register Co.
Met dank aan Roltex (eigenaar van de kassa) en Roy Wanders (fotograaf)

Deze kassa werd gebouwd door de in 1884 door John Patterson opgerichte National Cash Register Co.

De eerste kassa's hadden een houten cabinet. Hiervoor werd gebruik gemaakt van mahonie, eiken of walnoothout. De latere cabinetten waren gemaakt van messing, brons en koper. Bij gebrek aan deze metalen (in de oorlog) gebruikte men staal.

Deze kassa met het typenummer 542-4x cl. Is een door een electromotor aangedreven kassa voor 4 bedienden (die elk een eigen geldlade hadden) De kassa's werden bediend m.b.v. een zwengel. In 1906 gebruikte men voor het eerst een electromotor voor de aandrijving. Deze machine werd gebouwd in april of mei 1910 en heeft een messing z.g. Empire style case met een bijzonder mooi “top sign”. Empire slaat op de patronen op het cabinet. Zo waren er vele prachtige uitvoeringen waarvan Empire, Dolphin, Art Nouveau en Fleur de Lis de meest bekende zijn.

Deze kassa voerde 12 handelingen uit tijdens een transactie t.w.

1. Verwijderde de vorige transactie.

2. Liet de nieuwe transactie zien, zoals het bedrag, het soort transactie (b.v. Contant, op rekening, betaalde rekening of uitbetaald en de bediende die de transctie maakte.

3. Liet de bel klinken, zodat iedereen kon horen dat de kassa werd bediend en door het verschil in toonhoogte kon men tevens horen welke geldlade open ging.

4. Liet de lade los, die zonder transactie niet te openen was.

5. Duwde de lade m.b.v. een veer naar buiten .

6. Telde de bedragen bij in de juiste tellers, waardoor er aparte totalen werden bijgehouden voor b.v. contante verkopen, uitbetalingen, verkopen op rekening etc. De omzet per bediende werd ook apart bijgehouden door tellers.

7. Boekte elke omzet in een groottotaalteller en gaf de ondernemer zo een betrouwbaar totaal .

8. Printte de details van de transactie op de journaalstrook. Zoals bedrag, soort transactie, bediendenummer en volgnummer. Zo kon de ondernemer precies wat er in zijn zaak gebeurde, zelfs als hij niet aanwezig was.

9. Produceerde een klantenbon.

10. Telde 1 bij in de klantenteller, waarmee de ondernemer b.v. de gemiddelde besteding kon bepalen.

11. Telde 1 bij in de juiste transactieteller, die de ondernemer in staat stelde om het juiste aantal contante verkopen, verkopen op rekening etc. uit te lezen.

12. Resette het hele mechanisme voor de volgende transactie.

Ter voorkoming van fraude waren de kassa's, zoals ook deze “542” voorzien van tellers op o.a. de achterklep, die toegang gaf tot het lademechanisme. De deurtjes, die toegang gaven tot de o.a. de journaalrol, diverse nulzetbare transactietellers en delen van het cabinet die toegang gaven tot het mechanisme. De technicus van The National Cash Register Co.,de huidige NCR Corp. was in het bezit van een loper voor alle sloten. De technicus die voor onderhoud van de kassa zorgde, was opgeleid in een van de eigen opleidingslokaties. Men zat eerst minstens een half jaar “op school” bij NCR alvorens men naar de klant mocht, de eerste tijd onder toezicht van een senior engineer. Een technicus leerde in dat half jaar slechts een paar types machines, maar kon deze dan ook bijna met de ogen dicht repareren. De opleiding was zeer streng. Discipline, kennis en integriteit waren erg belangrijk bij deze firma.

Ondanks de voorziening om fraude door personeel in de winkels tegen te gaan werden er toch steeds weer opmerkelijke dingen ontdekt die mogelijk met fraude te maken hadden.

Zo stonden er in een warenhuis (dat al lang niet meer bestaat) een groot aantal simpele kassa's, zonder journaal etc. waarbij de bedragen ingesteld werden door handles die correspondeerden met de cijferrollen die zichtbaar waren voor de klant. Aan de voorkant zat slechts een simpele teller waarin de geboekte bedragen werden bijgeteld. De teller werd zichtbaar door een afdekkapje weg te draaien m.b.v. een afleessleutel, die meestal op de kassa bleef zitten. Het nulzetten van deze teller werd gedaan door de afdelingschef, die de bedragen opschreef en met een resetsleutel op nul draaide. Op een dag ontdekte men dat er gaatjes waren geprikt in het doorzichtig afdekstrookje van de teller. Iemand draaide m.b.v. een spits voorwerp een van de tellerwielen 11 posities verder en de hogere tellerwielen 10 posities omdat er een “aftrip” naar de volgende positie ontstond, waardoor het betreffende tellerwiel een cijfer minder aangaf en men dus het bedrag “over” had in kas. Deed men dat b.v. in de vierde rij van rechts, dan had men dus fl. 10,00 over.

Bij de moderne afrekenapparatuur wordt alles geregistreerd en gecontroleerd. Vroeger moest de ondernemer de papieren journaalstroken bewaren. Tegenwoordig gebeurt dit elektronisch.

Ook de beveiliging in de winkel zelf is sterk verbeterd, denk maar aan de opgedrukte barcodes, beveiligingslabels in en op de artikelen, de securityscales bij de zelfbedieningskassa's (Fastlanes) etc.

Relevant nieuws

• Keurmerk "Het betrouwbare Afrekensysteem"